Beskid Niski

Należy do najniższych ale jednocześnie do najrozleglejszych części Karpat wschodzących w skład niewielkiego fragmentu Beskidów Wschodnich po polskiej stronie. Na południu jego granicę wyznacza grzbiet główny Karpat od Przełęczy Tylickiej na zachodzie po Przełęcz Łupkowską i dolinę Osławy na wschodzie.
Od strony zachodniej granicę Beskidu Niskiego z Sądeckim określają: dolina Mochnaczki, Przełęcz Huta a następnie dolina Kamienicy Nawojowskiej aż do jej ujścia do Dunajca. Na wschodzie poprzez Osławę (od Przełęczy Łupkowskiej po Zagórz) graniczy Beskid Niski z Bieszczadami. Długa granica północna to częściowo Pogórze Rożnowskie i Ciężkowickie, dalej Doły Jasielsko Sanockie, Pogórze Strzyżowsko Dynowskie oraz Góry Słonne.
Główny grzbiet Beskidu Niskiego tworzący wododział Bałtyku i Morza Czarnego osiąga swój najniższy punkt na Przełęczy Dukielskiej (500 m). Największe góry Beskidu Niskiego to po słowackiej stronie Busov (1002 m) oraz niedaleko od niego w Hańczowskich Górach Rusztowych Lackowa (998 m).
Rzeźbę terenu kształtują wydłużone grzbiety kopulastego kształtu skierowane w sposób nietypowy dla większej części Beskidów z północnego zachodu na południowy wschód. Pod względem topograficznym rozróżniamy następujące części Beskidu Niskiego: Beskid Grybowski, Hańczowskie Góry Rusztowe, Beskid Magurski, Beskid Dukielski, Grupę Jawornika oraz Pasmo Bukowicy. Oczywiście cały grzbiet główny w Beskidzie Niskim określany jest mianem Pasma Granicznego.
Budowę geologiczną tworzą w Beskidzie Niskim skały osadowe czyli flisz a konkretnie piaskowiec magurski z płaszczowin: śląskiej, dukielskiej oraz magurskiej.
Najważniejsze rzeki to Wisłoka, Ropa z Jasiołką oraz Wisłok. Klimat należy do tzw. dzielnicy karpackiej z piętrami klimatycznymi: umiarkowanie ciepłym i umiarkowanie chłodnym.
Istotne wzniesienia reprezentujące poszczególne pasma Beskidu Niskiego to: Chełm nad Grybowem (779 m), Kozie Żebro (847 m), Magura Małastowska (813 m), Magura Wątkowska (847 m). Cergowa (716 m), Piotruś (687 m), Jawornik (761 m), Skibce (778 m) w Paśmie Bukowicy oraz na granicy ze Słowacją Kamień nad Jaśliskami (857 m) i Kanasiówka (823 m).
Wśród lasów największe obszary zajmuje buczyna karpacka, będąca niejako symbolem całej tutejszej flory. W połowie lat 90-tych powstał Magurski Park Narodowy obejmując najwartościowsze części masywu Magury Wątkowskiej oraz południowo zachodnią część Beskidu Dukielskiego, Ochronie podlegają drzewostany bukowe, które są jednocześnie terenem występowania ciekawych gatunków zwierząt. Od 1992 roku środkowe i wschodnie rejony Pasma Granicznego zostały objęte innymi kategoriami ochrony w Jaśliskim Parku Krajobrazowym.
Wyjątkowo zawikłana jest historia tych ziem, już w średniowieczu podzielonych między Polskę a Ruś. Mogły rozwijać się dzięki sąsiadom od zachodu i wschodu: Beskidowi Sądeckiemu oraz Bieszczadom. Jednak dominujące piętno na Beskidzie Niskim wycisnęła Łemkowszczyzna i pomimo tragicznych kolei losów bezpośrednio po II wojnie światowej - Beskid Niski znowu ściśle jest z Łemkami związany.

Beskid Sądecki

Jest najdalej na wschód wysuniętą częścią Beskidów Zachodnich i składa się z dwóch głównych części rozdzielonych słynnym z krajobrazowych uroków przełomem doliny Popradu. Na zachód od tej doliny leży część zachodnia, Pasmo Radziejowej z najwyższą górą całego Beskidu Sądeckiego - Radziejową (1262 m). Pasmo to sięga w przeciwnym kierunku do doliny Dunajca. Na wschód od Popradu, aż po dolinę Kamienicy Nawojowskiej oraz Mochnaczki sięga Pasmo Jaworzyny Krynickiej (1114 m).
Odrębną i stale mało znaną turystom grupę Beskidu Sądeckiego tworzą tzw. Góry Leluchowskie, uroczy zakątek terenu między Popradem, doliną Muszynki oraz granicą polskosłowacką.
Urozmaicone krajobrazy, bogactwo walorów leczniczo wypoczynkowych, żywotnie kultywowana kultura ludowa, cenne zabytki, turystyka doskonalona i urozmaicana jako swoista specjalność mieszkańców Beskidu Sądeckiego, wszystko to sprawia, że na Sądecczyznę każdego roku, zarówno latem jak i zimą ciągną miliony turystów.
Beskidu Sądeckiego podnosi jeszcze samo jego usytuowanie. Na południu mamy granicę ze Słowacją i Małe Pieniny z wieloma przejściami drogowymi i na szlakach turystycznych, od strony północnej Pogórza Rożnowskie i Ciężkowickie, krainę zabytków i znanych jezior. Na zachodzie leży Kotlina Sądecka i rubieże Beskidu Wyspowego, od strony wschodniej słabo po dziś dzień zagospodarowany a częściowo dziki Beskid Niski (Góry Grybowskie).
Beskidu a zwłaszcza jego części wschodniej oddziaływują zjawiska związane z typem klimatu kontynentalnego, co sprawia, że panuje tutaj przeważnie znacznie lepszy i stabilniejszy typ aury niż w innych grupach Beskidów.
Naturalnym bogactwem Sądecczyzny oprócz wybitnych cieków wodnych jest wielka rozmaitość wód mineralnych wykorzystywanych w celach leczniczych i profilaktycznych.
Odrębność flory i fauny z zachowanymi piętrami roślinnymi (w tym fragmentami dawnej puszczy karpackiej, świadectwa wzorowej gospodarki leśnej jeszcze z czasów Stadnickich) zadecydowały o objęciu praktycznie całego Beskidu Sądeckiego Popradzkim Parkiem Krajobrazowym.
Rozwinięta sieć szlaków turystycznych, szereg schronisk PTTK, biorąc jednocześnie pod uwa-gę wspominane walory lecznicze i wypoczynkowe, wszystko to tworzy znakomitą podstawę do uprawiania tutaj górskiej turystyki.
Beskid Sądecki posiada dodatkowo lepszą od innych grup w Beskidach infrastrukturę narciarską (kolej gondolowa na Jaworzynę Krynicką, kolej krzesełkowa na grzbiet Pustej Wielkiej, centra narciarskie w Piwnicznej Kosarzyskach oraz Krynicy Słotwinach). Dodatkowo z uwagi na ważne przejścia drogowe na Słowację jest Beskid Sądecki swoistą bramą dla turystów wybierających się z Polski na południe Europy.