Miejscowości warte odwiedzenia

- USTROŃ

Ustroń swoją nazwę wywodzi od uroczego zakątka, jakim był przed wiekami i jest jednym z najstarszych miejscowości Śląska Cieszyńskiego. Po raz pierwszy wymieniono Ustroń w 1305 r. jako osadę książąt cieszyńskich. Nazwa miasta znajduje się również w znanym spisie osad śląskich z 1335 r. oraz w kronice Jana Długosza z 1480 r.
Na mapie Polski sporządzonej w 1558 r. przez Wacława Gródeckiego dla króla Zygmunta Augusta zamieszczono nazwę Ustroń. Oznaczała ona miejsce ustronne, spokojne, położone na uboczu. Od II poł. XVI w. Ustroń stanowił własność szlachecką, a od I poł. XVII w. należał do rodu Habsburgów.
Do XVIII w. wioska miała charakter pastersko-rolniczy. Pierwsze wzmianki o pobycie kuracjuszy pochodzą z połowy tego wieku. Przyjeżdżano tu wówczas ze względu na łagodny klimat, uroki Beskidu Śląskiego i na korzystanie z kuracji serwatkowych, którymi leczono choroby przewodu pokarmowego i anemię.
Odkrycie rudy żelaza i uruchomienie huty w 1772 r., a później kuźni, odlewni i walcowni zmieniło Ustroń w osadę przemysłową. Hutnictwo wpłynęło również na rozwój następnego kierunku ustrońskiego lecznictwa, który stanowiły kąpiele żużlowe łagodzące bóle reumatyczne. Odkrycia te zostały potwierdzone badaniami lekarskimi i już w 1804 r. wybudowano łaźnię z zajazdem. Na tablicy budynku umieszczono napis: "Arcyksiążę Albert wystawił ten budynek, aby gorące wody uzdrawiały chorych."
W 1882 r. Rząd Krajowy w Opawie zatwierdził Ustroń jako austriackie uzdrowisko. Od 1901 r. znany stał się Zakład Kąpieli Borowinowych, którego nowoczesne urządzenia i bogaty zestaw leczniczych zabiegów zasłynęły w kraju i Europie. Leczono tu choroby reumatyczne, dolegliwości stawowo - mięśniowe oraz choroby układu oddechowego.
W okresie międzywojennym nastąpił intensywny rozwój wsi, uregulowano rzekę Wisłę, wybudowano basen kąpielowy, korty tenisowe, uporządkowano parki i ścieżki spacerowe.
Dnia 28 grudnia 1956 r. Ustroń otrzymał prawa miejskie, a w 1967 r. prawa uzdrowiska. W dzielnicy Zawodzie w latach 1970-1990 wzniesiono nowoczesne ośrodki wczasowe i sanatoryjne w kształcie piramid, wybudowano także Śląski Szpital Reumatologiczny, Sanatorium Uzdrowiskowe oraz Zakład Przyrodoleczniczy. Ustroń stał się, zatem miejscowością uzdrowiskowo-wczasową i rozpoczął promocję na wystawie EXPO '92 w Sewilli.
Obecnie Ustroń to uzdrowisko, gdzie leczy się choroby narządu ruchu, układu krążenia, dróg oddechowych i obwodowego układu nerwowego. O atrakcyjności miasta świadczy dogodna komunikacja drogowa i kolejowa, ponad 6000 miejsc noclegowych w nowoczesnych obiektach sanatoryjnych, wczasowych, hotelach i pensjonatach oraz rozbudowana sieć gastronomiczna.
Wraz z swoją ponad 700 letnią historią Ustroń posiada bardzo ciekawe zabytki architektury sakralnej oraz miejsca, które warto zobaczyć.
W centrum miasta wznosi się późnobarokowy kościół pod wezwaniem św. Klemensa z 1787 r. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na ambonę i chrzcielnicę oraz XIX-wieczny obraz patrona. Przed kościołem stoją dwie XVIII-wieczne figury św. Jana Nepomucena i św. Józefa.
Inny cenny zabytek sakralny znajduje się w Nierodzimiu. Jest nim urokliwy, drewniany kościół pw. św. Anny, który został zbudowany w 1769 r. Wyposażenie świątyni jest w większości barokowe, a w prezbiterium podziwiać można XVIII-wieczny obraz św. Anny Samotrzeć.
W centrum Ustronia stoi klasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski ap. Jakuba, wzniesiony w 1835 r. Kościół posiada trójnawowe wnętrze z pawlaczami w nawach bocznych. W środku na uwagę zasługuje umieszczony w ołtarzu obraz Ostatnia Wieczerza pędzla J. Stetke. Z kościołem sąsiaduje budynek dawnej szkoły ewangelickiej z XIX w. oraz piętrowa plebania z końca XVIII w.

- BIELSKO-BIAŁA

Bielsko-Biała pełni rolę ośrodka akademickiego na Podbeskidziu. Od 2001 r. posiada własną, samodzielną uczelnię państwową Akademię Techniczno-Humanistyczną (na której ukończyłem studia licencjackie) i kilka filii innych uczelni oraz wiele prywatnych szkół wyższych.
Turystów w Bielsku-Białej można spotkać wielu, bowiem nie brakuje tu atrakcji dla osób pragnących w sposób aktywny spędzać wolny czas. Myślę, że przyciąga ich nie tylko piękno architektury miasta, zwanego "Małym Wiedniem", ale także wspaniałe walory krajoznawcze, a zwłaszcza krajobrazy otaczających go Beskidów: Śląskiego i Małego. Posiada liczne szlaki turystyczne prowadzące w góry, które mają swój początek już w centrum miasta. Bielsko-Biała jest także znanym centrum kultury, które organizuje imprezy o zasięgu krajowym, jak i zagranicznym. Gromadzi się wówczas liczna publiczność nie tylko z regionu, ale również z zagranicy.
Bielsko-Biała powstało l stycznia 1951 r. w wyniku połączenia śląskiego Bielska i małopolskiej Białej. Bielsko zostało założone w XIII w., natomiast Biała powstała kilka wieków później jako osada rzemieślnicza. Pierwsza historyczna wzmianka o Bielsku pojawiła się w 1312 r., a o Białej pochodzi z 1564 r. Prawa miejskie zostały nadane Białej w 1723 r.
Do połowy XVI w. podstawowym źródłem utrzymania mieszkańców miasta było rolnictwo, dopiero później zaczęło się intensywnie rozwijać rzemiosło. Od 1592 r. Bielsko znalazło się w posiadaniu węgierskiej rodziny Sunneghów, którzy władali tu przez 132 lata, dbając o rozwój miasta i rzemiosła.
Pod koniec XIX w. Bielsko wraz z Białą stały się trzecim ośrodkiem przemysłu wełnianego w Austro-Węgrzech. Bielskie sukna sprzedawano głównie na Bałkanach, w Egipcie, Libii i Maroku. Na początku XX w. roczna produkcja ośrodka przemysłowego w Bielsku-Białej osiągnęła około 500 000 sztuk sukna rocznie.
Kolejnym atrakcyjnym miejscem w Bielsku-Białej jest Zamek Sułkowskich nazwany od nazwiska rodu ostatnich jego właścicieli, który rezydował w nim od 1752 r. do 1945 r. Zamek został wzniesiony przez księcia cieszyńskiego Przemysława I w XIV w. Jednak był w następnych wiekach wielokrotnie przebudowywany. Architektura zamku nawiązuje do stylów - romańskiego, gotyckiego i renesansowego. Budowlę zdobią balkony, taras i neorenesansowa wieża. Na wzgórzu stoi kaplica zamkowa św. Anny z kryptą, w której znajdują się groby Sułkowskich. W zamku mieści się Muzeum Bielska-Białej, w którym zorganizowano galerię malarstwa i grafiki od XIX w. po współczesność. Znajdziemy tu także eksponaty archeologiczne i historyczne związane z dziejami Bielska i Białej oraz zbrojownię i pokój myśliwski.
Centrum Bielska stanowi Rynek, który posiada klasyczny układ miasta, lokowanego na prawie magdeburskim. Pierwotnie posiadał drewnianą zabudowę, którą niestety pochłonęły pożary. W ich następstwie zaczęto stawiać murowane kamienice obecne po dzień dzisiejszy. Od Rynku prostopadle odchodzą wąskie, brukowane uliczki. Uroczym zakątkiem są tu "Podcienia" w szeregu budynków przy jednej z uliczek. Byłyby jeszcze piękniejsze, gdyby zostały odrestaurowane i nie niszczone przez ludzi.
Obecnie na Rynku prowadzone są prace konserwatorskie nad przywróceniem dawnego wyglądu tej części miasta. Rada Miejska w Bielsku-Białej przyjęła program Rewitalizacji Bielskiej Starówki, dzięki czemu za kilka lat ten zabytkowy fragment miasta będzie wspaniałą wizytówką Bielska-Białej.
Bielsko-Biała nazywane jest "Małym Wiedniem", gdyż w swej architekturze posiada elementy na wzór stolicy Cesarstwa austrowęgierskiego.
Na podróżnych czeka pięknie odrestaurowany Budynek Dworca Kolejowego Stacji Bielsko-Biała Główna z 1890 r. Na jego suficie można oglądać odsłonięte przez konserwatorów malowidła w stylu pompejskim. Kolejną atrakcją jest również ekspozycja starych lokomotyw parowych znajdująca się po lewej stronie I peronu.
Równie atrakcyjnym i pięknym budynkiem jest Teatr Polski w Bielsku-Białej, który został wzniesiony w 1890 r. wg projektu Emila Fórstera. Wzorowano go na teatrach Wiednia i Budapesztu. W fasadzie widnieje motyw łuku triumfalnego ozdobionego posągami Apolla, Melpomeny i Taili. Posiada pięknie odrestaurowane wnętrze, bogato zdobione malowidłami, oraz zabytkową kurtynę przedstawiającą taniec nimf.
Urodą "Małego Wiednia" wyróżnia się w Bielsku-Białej budynek historycznego Hotelu "Pod Orłem". Posiada ekskluzywną salę balową z pięknymi polichromiami. Reprezentacyjny budynek z 1900 r. dawnego Hotelu "Pod Czarnym Orłem", obecnie mieści także biura oraz pasaż handlowy. Odbywały się tu niegdyś eleganckie bale, a w 1915 r. jednym z wybitnych gości był tu Józef Piłsudski. Ekskluzywne wnętrza wraz z słynną, otoczoną balkonami salą balową służą teraz biznesmenom.
Wiele pięknych XVIII i XIX-wiecznych mieszczańskich kamienic znajduje się przy ul. 11 Listopada, która jest głównym deptakiem handlowym miasta.
Jedną z piękniejszych secesyjnych budowli jest kamienica "Pod Żabami". Dwie ubrane żaby na zewnątrz budynku w biesiadnych pozach z kubkami w dłoniach przypominają, że niegdyś mieściła się tutaj winiarnia Rudolfa Nahowskiego.

- CIESZYN

Po raz pierwszy nazwa Cieszyn pojawiła się w 810 r. w czasach gdy synowie legendarnego polskiego króla - Leszka III - Bolko, Leszko i Cieszko spotkali się po długiej rozłące i ciesząc się z tego spotkania postanowili założyć gród. Oto co głosi o Cieszynie legenda:
".Roku 810 wiaropodobne założenie miasta Cieszyna przez synów Leszka III, króla polskiego. Trze bracia książęta, Bolko, Leszko i Cieszko, zeszli się po długiej wędrówce przy tem źródle i ciesząc się zbudowali na pamiątkę miasto, które miano Cieszyn otrzymalo".
W miejscu ich spotkania znajdowało się źródło, a dzisiaj stoi słynna Studnia Trzech Braci. Jest miejscem wyjątkowym, bo właśnie tu spotykają się liczne wycieczki z kraju i Europy.
W 1223 r. Kazimierz I nadał miastu przywilej lokacyjny na wzór Lwówka Śląskiego. W 1290 r. Cieszyn stał się stolicą Księstwa Cieszyńskiego rządzonego aż do 1653 r. przez cieszyńskich Piastów. Później księstwo stało się własnością Habsburgów, którzy jako królowie czescy władali nim aż do 1918 r.
W 1920 r. Cieszyn stał się miastem granicznym. Na lewym brzegu Olzy, Czesi utworzyli i rozbudowali nowe miasto Czeski Cieszyn. Natomiast stary, prawobrzeżny Cieszyn, o ustabilizowanej przez wieki sytuacji gospodarczej i kulturalnej, stał się wówczas miastem peryferyjnym.
W 1938 r. Cieszyn i Czeski Cieszyn znowu stały się jednym, prężnie działającym miastem, gdy polskie wojska weszły do Czeskiego Cieszyna. Jednak po wybuchu II wojny światowej oba miasta zostały zajęte przez Niemców i wcielone do Rzeszy. Po wojnie na szczęście przywrócono granice sprzed 1938 r.
Miasto zachowało swój dawny układ urbanistyczny z wieloma zabytkami architektury. Najstarszym miejscem w Cieszynie jest Góra Zamkowa (298 m n.p.m.), która od końca X w. była granicznym grodem państwa polskiego i siedzibą piastowskiego kasztelana, a od około 1290 r. stolicą księstwa cieszyńskiego.
Cieszyńska Góra Zamkowa to bardzo dobre miejsce do wypoczynku. Spacerowicze mogą podziwiać tu zabytkową romańską Rotundę p.w. św. Mikołaja i św. Wacława z XI w. Jest ona pierwszą świątynią chrześcijańską na Śląsku Cieszyńskim. Niegdyś pełniła funkcje kaplicy zamkowej kasztelana, później książąt cieszyńskich. Obecnie rotunda jest miejscem koncertów muzycznych i znana jest dobrze Polakom z polskich banknotów dwudziestozłotowych.
Równie ciekawa na Górze Zamkowej jest gotycka 29-metrowa wieża Piastowska wzniesiona w II poł. XIV w. Jest ona fragmentem obwarowań gotyckiego zamku książęcego. Pod wieżą znajdowały się lochy i podziemne przejście prowadzące poza mury zamkowe. Górne partie ozdobione są kamiennymi herbami książąt cieszyńskich. Z wieży roztacza się malowniczy krajobraz Beskidów i na całe miasto.
U podnóża Góry Zamkowej mieści się Browar Książęcy, który oddano do użytku 1846 r. Browar Bracki do dzisiaj pełni swą funkcję w Cieszynie i może być znakomitą atrakcją dla smakoszy piwa.
Na terenie rynku można także podziwiać Dom Narodowy, który powstał z inicjatywy Towarzystwa Domu Narodowego jako "Dom Polski" w 1901 r. W nim znalazły siedzibę liczne polskie organizacje, biblioteka Czytelni Ludowej, drukarnia i Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego. Obecnie w budynku mieści się Cieszyński Ośrodek Kultury "Dom Narodowy", który jest głównym animatorem życia kulturalnego w mieście. Na gmachu widnieje pamiątkowa tablica Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. Warto także zwrócić uwagę na stojący nieopodal gmach poczty, zbudowany w 1910 r. w miejscu dawnego klasztoru ss. Elżbietanek.
Jednym z najatrakcyjniejszych miejsc w mieście jest wspomniana już wyżej - Studnia Trzech Braci. Studnię przykrywa żeliwna neogotycka altana z XIX w., na której ścianach widnieją dwie tablice z tekstem legendy w języku łacińskim, polskim, niemieckim. Po 1945 r. tablicę z tekstem niemieckim wymieniono na płaskorzeźbą przedstawiającą spotkanie trzech braci Bolka, Leszka i Cieszka przy źródle.
Dla turystów atrakcyjny może być Teatr im. Adama Mickiewicza. Został wybudowany w 1910 r. wg planów F. Felnera i H. Helmera z Wiednia. Posiada obrotową scenę, podscenie dla orkiestry, metalową kurtynę przeciwpożarową, widownię o trzech kondygnacjach na 630 miejsc. Bardzo często na jego deskach występują aktorzy największych i najbardziej znanych teatrów stołecznych, jak i teatrów zagranicznych.
Atrakcyjnym miejscem w Cieszynie jest także Pałac Larischów, który został wzniesiony 7 lat po wielkim pożarze w 1789 r. Stanął na miejscu dwóch mniejszych domów mieszczańskich. W tylnym skrzydle pałacu mieści się zabytkowa stajnia oraz stylowa kawiarenka. Od 1931 r. w pałacu mieści Muzeum Śląska Cieszyńskiego. W jego zbiorach dominują zabytki dokumentujące przeszłość historyczną całego Śląska Cieszyńskiego. Eksponaty pogrupowane są w działach archeologii, etnografii, fotografii, historii, sztuki i techniki. Dużo miejsca w muzealnych zbiorach zajmuje broń, zarówno biała, jak i palna. Charakterystyczną bronią są tzw. "Cieszynki"- bogato zdobione, małokalibrowe strzelby myśliwskie przeznaczone do polowań na siedzące ptactwo.
Na terenie Cieszyna znajduje się wiele zabytków architektury sakralnej. Jednym z nich jest kościół św. Marii Magdaleny. Powstał w XIII w. jako część klasztoru Dominikanów. Pełnił funkcję nekropolii cieszyńskich Piastów, z dawnych nagrobków ocalała rzeźba księcia Przemysława I Noszaka z przełomu XIV/XV w. Wewnątrz oglądać można barokowe ołtarze oraz ambonę i chrzcielnicę. Do świątyni przylega barokowa kaplica św. Krzyża, ufundowana w 1660 r. przez Jana Fryderyka Larischa oraz kaplica Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Melchiora Gródeckiego.

- SZCZYRK

Szczyrk jest niewielkim miastem liczącym 5,5 tys. mieszkańców należącym do powiatu bielskiego. Znany jest na terenie Podbeskidzia przede wszystkim jako ośrodek sportów zimowych. Centrum kurortu leży na wysokości 460 m n.p.m., a pozostała jego część rozciąga się nawet do wysokości 900 m n.p.m. Szczyrk położony jest w północno-wschodniej części Beskidu Śląskiego pomiędzy zboczami szczytów Skrzycznego (1257 m n.p.m.) i Klimczoka (1119 m n.p.m.).
Graniczy z większymi gminami takimi jak: Buczkowice, Lipowa, Wilkowice, Wisła i Brenna. Zamieszkałe przysiółki to: Skalite, Zapalenica, Czyrna, Malinów, Salmopol, Grapy, Migdały, Beskid, Biła, Podmagura, Więzikówka i Bieniatka.
Pierwsza pisana wzmianka o Szczyrku pochodzi z 1688 r., kiedy to miejscowość wymieniona jest jako fundacja Warszyckiego (kasztelana krakowskiego, władcy państwa łodygowickiego) na rzecz krakowskiego zakonu.
Nazwa miejscowości pochodzi od wyrazu "szczerk". Oznaczającego dźwięk uderzeń narzędzi rolniczych o kamienie. Według innych badaczy, Szczyrk przybrał swą nazwę od "szczyrkania" potoku, czy też od "szczyrkania" owczych dzwoneczków.
Pierwszego spisu ludności dokonano na rzecz podatków kościelnych w 1630 r., z inicjatywy ks. Bartłomieja Kampkowicza. Szczyrkowianie znani byli jako naród spokojny i bogobojny. Zajmowali się głównie uprawą ziemi, karczowaniem lasów, pasterstwem, hodowlą i myślistwem.
Wraz ze wzrostem liczebności w Szczyrku, osadnictwo zaczęło przesuwać się w kierunku gór, a górale postanowili rozwijać inne formy gospodarki. Zwiększyła się produkcja drewna i rozwinęło pasterstwo. Wytwarzano także sukno z owczego runa. Od XVIII w. Szczyrk związał się gospodarczo z Górnym Śląskiem, dostarczając swoje wyroby z drewna i innych produktów dla tamtejszego hutnictwa.
Od połowy XIX w. wieś należała do pruskiej rodziny książąt pszczyńskich. Prowadzili oni tutaj intensywną eksploatację lasów. Drewno spławiano uregulowanym korytem Żylicy do Buczkowic, a stamtąd przewożono do hut na Śląsku. W tym samym czasie upadała powoli tradycyjna gospodarka pasterska.
W okresie międzywojennym miejscowość powoli zaczyna rozwijać się jako ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy. Przybywają pierwsi turyści i wczasowicze z pobliskiego Śląska, powstają dla turystów atrakcyjne wówczas pensjonaty i domy wczasowe. W 1924 r. powstało pierwsze schronisko na Skrzycznem. Cztery lata później Salmopol, który był przez ponad 125 lat samodzielną miejscowością, został wchłonięty przez szybko rozwijający się Szczyrk. W 1932 r. wybudowano drogę do Bielska i uruchomiono linię autobusową, urządzono też deptak spacerowy.
Jednak największy rozwój Szczyrku nastąpił po II wojnie światowej, kiedy zbudowano wyciąg krzesełkowy na Skrzyczne. W tym czasie powstały liczne wyciągi narciarskie i trasy zjazdowe, a zakłady pracy ze Śląska wybudowały tu swoje ośrodki wczasowe. W 1973 r. niewielka miejscowość uzyskała prawa miejskie i stała się jednym z najważniejszych i najatrakcyjniejszych ośrodków narciarskich w Polsce.
W zasadzie wszystkie zabytki w Szczyrku mają związek z kultem religijnym. Najstarszym liczącym ponad 200 lat jest drewniany kościół pod wezwaniem św. Jakuba, który stoi przy głównej drodze prowadzącej do centrum. Świątynia zbudowana jest z belek, posiada piękną barokową amboną, kamienną chrzcielnicą, i kropielnicą z 1800 r. Warto jeszcze zwrócić uwagę na obraz przedstawiający św. Jana z początku XVIII w. Kościół był rozbudowany w latach 1937 - 1939, a po dzień dzisiejszy nie zmienił swej duchowej atmosfery. Jest oczywiście stale odrestaurowywany i remontowany.
Ważnym miejscem kultu religijnego w Szczyrku jest Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polski na Górce. Dzień 25 lipca 1894 r. zapisał się na stałe w historii miasta. W tym dniu objawiła się Najświętsza Maria dwunastoletniej Juliannie Pezda. Objawienie miało miejsce na tzw. "Przykrej Kępce", gdzie dzisiaj stoi Sanktuarium zbudowane z kamienia w 1912 r. Po I wojnie światowej pieczę nad Kaplicą Objawienia z fragmentem buka, przy którym miało miejsce objawienie, objęli księża Salezjanie z Oświęcimia. W dniu 3 maja 1994 r. świątynia została wpisana do rejestru Sanktuariów Maryjnych przez Biskupa Diecezji Bielsko-Żywieckiej, Tadeusza Rakoczego.
Obok Sanktuarium "na Górce" znajduje się Grota Matki Boskiej z źródełkiem, która jest magicznym miejscem ciszy i spokoju. Można tu bardzo dobrze wypocząć i cieszyć się pięknem krajobrazu otaczających gór.
W Szczyrku czeka na turystów urokliwa murowana kapliczka z 1830 r. Znajduje się w niej drewniany krzyż misyjny z 1730 r., który jest najstarszym zabytkiem sakralnym w mieście. Krzyż i kapliczka są pamiątką po misjach jezuickich misjonarzy, nauczających wiary katolickiej. Wiele starych krzyży i figur można jeszcze spotkać spacerując po mieście. Najczęściej wiszą one na przydrożnych drzewach, obok ścieżek i szlaków turystycznych.
W Szczyrku występuje duże bogactwo środowiska przyrodniczego, które podnosi jego walory rekreacyjno-wypoczynkowe, a w szczególności krajobraz z dominacją lasów świerkowych i bukowych, pokrywających całe zbocza gór. Lasy stanowią aż 68,2% obszaru Szczyrku, co daje 2669 ha. Turyści mogą spotkać tu sarny, salamandrę plamistą, zaskrońca i żmiję. W potokach Żylicy pływają pstrągi i lipienie.